Tìm hiểu sơ lược về cây ăn thịt (Carnivorous Plants)

 1. Thế nào gọi là cây ăn thịt:
Cây ăn thịt thường sống trong các vùng đất nghèo dinh dưỡng, để tồn tại và phát triển đã tiến hóa một số bộ phận (thường là lá) thành các cơ quan dẫn dụ và bẫy bắt côn trùng, hơn nữa còn thể tiêu hóa và hấp thu dinh dưỡng từ con mồi để cung cấp cho hoạt động sống cũng như là sinh sản.
Cơ quan bẫy bắt côn trùng của cây ăn thịt thường là lá, có thể biến dạng thành hình nang, hình ống, hình dẹt hoặc dạng kẹp, có thể có tuyến tiết ra chất kết dính hoặc không.

2. Chủng loại và phân bố:
Có rất nhiều loại thực vật có lá dạng ống hoặc tiết chất dính để bẫy bắt côn trùng, nhưng lại không có khả năng tiêu hóa trực tiếp hoặc hấp thụ. Nên liệt chúng vào trong danh sách cây ăn thịt hay không vẫn còn nhiều ý kiến khác nhau.
Dưới đây là một số loại cây ăn thịt được thừa nhận rộng rãi:

a. Họ Dứa ăn thịt (thuộc họ bromeliaceae), gồm cây dứa ăn thịt (Brocchinia) phân bố chủ yếu Nam Mỹ, khi côn trùng đi qua các khe lá của chúng, sẽ bị mắc kẹt và không thoát ra được, nhưng dứa ăn thịt không tiết dịch tiêu hóa để tiêu hóa con mồi, mà nhờ các vi sinh vật phân hủy xác con mồi thành các dạng dễ tiêu sau đó hấp thu.
(Có nên liệt vào cây ăn thịt hay không?)

b. Họ Rong li (Lentibulariaceae), nổi tiếng với cây rong li (Utricularia) và cây Pinguicula (tạm dịch là cần bắt mồi). Cây rong li phân bố toàn thế giới (trong đó có Việt Nam), bẫy mồi bằng các túi dạng nang, bẫy mồi thụ động. Còn cây Pinguicula (tạm dịch là cần bắt mồi), phân bố trên các dãy núi cao ở vùng Bắc bán cầu, nên rất sợ nóng, có lá dạng dẹt tiết ra chất dính để dính chặt con mồi.

c. Họ Nắp ấm (Nepenthaceae), còn có tên là nắp ấm nhiệt đới (tropical pitcher plant), phân bố ở châu Á (Đông Nam Á), quần đảo Madagascar, lá biến dạng thành các túi dạng nang (như là cái ấm), có thể tiết mật ngọt dẫn dụ côn trùng, thành bình phía trong có tuyến tiết chất bôi trơn, làm cho côn trùng lỡ rớt xuống sẽ không còn đường nào tẩu thoát. Và đây cũng là cây ăn thịt được trồng rộng khắp trên thế giới vì khả năng thích nghi cao của nó.

d. Họ Nắp ấm châu Mỹ - Hố bẫy (Sarraceniaceae), gồm Heliamphora (sun pitcher plant - nắp ấm mặt trời, cây nữ thần mặt trời), Darlingtonia (California Pitcher plant, Cobra lily- nắp ấm Cali, cây hổ mang chúa), Sarracenia (North American pitcher plants - nắp ấm Bắc Mỹ - hố bẫy). Cả 3 phân họ trên đều có lá biến dạng thành hình ống, cũng tương tự như cây Nepenthes, thành trong của ống rất trơn, thậm chí có lông ngược, làm cho con mồi chỉ có thể đi vào mà không bao giờ đi ra được.

e. Họ nắp ấm châu Úc - ấm đất (Cephaiotaceae), chỉ có một chi là Cephalotus (Western Australian Pitcher Plant - nắp ấm châu Úc hay cây ấm đất), chỉ phân bố ở vùng châu Úc, cách bẫy mồi cũng tương tự như nepenthes.

f. Họ trường lệ (Droseraceae) với 2 phân họ rất nổi tiếng là Drosera (cây trường lệ) và Dionaea (cây bẫy kẹp). Cây trường lệ: phân bố trên toàn thế giới, lá có dạng xúc tu hoặc dạng dẹt, có thể cuốn lại hoặc không, tiết chất rất dính, khi con mồi càng dẫy dụa thì càng bị dính chặt hơn. Cây bẫy kẹp: phân bố ở miền Đông Nam nước Mỹ, có lá kép biến dạng thành hình cái bẫy kẹp, có thể khép lại rất nhanh, con mồi thường bắt là các côn trùng bay, đặc biệt là ruồi, nên còn có tên gọi là cây bắt ruồi (venus flytrap)

Ngoài ra còn rất nhiều họ cây ăn thịt chưa liệt kê ra được, mong các bạn thông cảm.

 http://phongchansenh.blogspot.com/2008_08_01_archive.html