CHỦ ĐỀ: NHẬN BIẾT CÁC CHẤT
I. Phương pháp:
* Phương pháp vật lí: màu sắc, độ tan, nhiệt độ nóng chảy, từ tính, mùi, vị...
* Phương pháp hóa học:
+ Trích các chất cần nhận biết thành các mẫu thử riêng biệt.
+ Cho thuốc thử đặc trưng vào các mẫu thử để quan sát hiện tượng, nhận ra dấu hiệu của phản ứng -> kết luận về chất.
+ Viết PTHH để minh họa.
* Một số thuốc thử thường dùng:
Dạng 1: NHẬN BIẾT VÀ TÁCH CÁC CHẤT VÔ CƠ
A. NHẬN BIẾT CÁC CHẤT


I. Nhận biết các chất trong dung dịch.


Hoá chất
Thuốc thử
Hiện tượng
Phương trình minh hoạ

- Axit
- Bazơ kiềm
Quỳ tím
- Quỳ tím hoá đỏ
- Quỳ tím hoá xanh


Gốc nitrat
Cu
Tạo khí không màu, để ngoài không khí hoá nâu
8HNO3 + 3Cu
3Cu(NO3)2 + 2NO + 4H2O
(không màu)
2NO + O2
2NO2 (màu nâu)

Gốc sunfat
BaCl2

Tạo kết tủa trắng không tan trong axit
H2SO4 + BaCl2
BaSO4
+ 2HCl
Na2SO4 + BaCl2
BaSO4
+ 2NaCl

Gốc sunfit
- BaCl2
- Axit
- Tạo kết tủa trắng không tan trong axit.
- Tạo khí không màu.
Na2SO3 + BaCl2
BaSO3
+ 2NaCl
Na2SO3 + HCl
BaCl2 + SO2
+ H2O

Gốc cacbonat
Axit, BaCl2, AgNO3
Tạo khí không màu, tạo kết tủa trắng.
CaCO3 +2HCl
CaCl2 + CO2
+ H2O
Na2CO3 + BaCl2
BaCO3
+ 2NaCl
Na2CO3 + 2AgNO3
Ag2CO3
+ 2NaNO3

Gốc photphat
AgNO3
Tạo kết tủa màu vàng
Na3PO4 + 3AgNO3
Ag3PO4
+ 3NaNO3
(màu vàng)

Gốc clorua
AgNO3, Pb(NO3)2
Tạo kết tủa trắng
HCl + AgNO3
AgCl
+ HNO3
2NaCl + Pb(NO3)2
PbCl2
+ 2NaNO3

Muối sunfua

Axit,
Pb(NO3)2
Tạo khí mùi trứng ung.
Tạo kết tủa đen.
Na2S + 2HCl
2NaCl + H2S

Na2S + Pb(NO3)2
PbS
+ 2NaNO3

Muối sắt (II)
NaOH
Tạo kết tủa trắng xanh, sau đó bị hoá nâu ngoài không khí.
FeCl2 + 2NaOH
Fe(OH)2
+ 2NaCl
4Fe(OH)2 + O2 + 2H2O
4Fe(OH)3


Muối sắt (III)

Tạo kết tủa màu nâu đỏ
FeCl3 + 3NaOH
Fe(OH)3
+ 3NaCl

Muối magie

Tạo kết tủa trắng
MgCl2 + 2NaOH
Mg(OH)2
+ 2NaCl

Muối đồng

Tạo kết tủa xanh lam
Cu(NO3)2 +2NaOH
Cu(OH)2
+ 2NaNO3

Muối nhôm

Tạo kết tủa trắng, tan trong NaOH dư
AlCl3 + 3NaOH
Al(OH)3
+ 3NaCl
Al(OH)3 + NaOH (dư)
NaAlO2 + 2H2O

II. Nhận biết các khí vô cơ.

Khí SO2
Ca(OH)2,
dd nước brom
Làm đục nước vôi trong.
Mất màu vàng nâu của dd nước brom
SO2 + Ca(OH)2
CaSO3
+ H2O
SO2 + 2H2O + Br2
H2SO4 + 2HBr

Khí CO2
Ca(OH)2
Làm đục nước vôi trong
CO2 + Ca(OH)2
CaCO3
+ H2O

Khí N2
Que diêm đỏ
Que diêm tắt


Khí NH3
Quỳ tím ẩm
Quỳ tím ẩm hoá xanh


Khí CO
CuO (đen)
Chuyển CuO (đen) thành đỏ.
CO + CuO
Cu + CO2

(đen) (đỏ)

Khí HCl
- Quỳ tím ẩm ướt
- AgNO3
- Quỳ tím ẩm ướt hoá đỏ

- Tạo kết tủa trắng


HCl + AgNO3
AgCl
+ HNO3

Khí H2S
Pb(NO3)2
Tạo kết tủa đen
H2S + Pb(NO3)2
PbS
+ 2HNO3

Khí Cl2
Giấy tẩm hồ tinh bột
Làm xanh giấy tẩm hồ tinh bột


Axit HNO3
Bột Cu
Có khí màu nâu xuất hiện
4HNO3 + Cu
Cu(NO3)2 + 2NO2
+ 2H2O



Chất cần nhận biết
Thuốc thử
Hiện tượng

Axit
Quì tím
Quì tím hóa đỏ

Dd kiềm

Quì tím
Quì tím hóa xanh


Dd Phenolphtalein không màu
Phenolphtalein đỏ hồng

-Cl
Dd AgNO3
AgCl ↓ trắng, hóa đen ngoài không khí

-Br
//
AgBr↓ vàng nhạt

-I

//
AgI↓ vàng sậm